University of Social Group

Cây dừa sáp cấy mô đầu tiên cho trái: Bước ngoặt khoa học mở đường phát triển ngành hàng đặc sản Trà Vinh

Thành công bước đầu từ cây dừa sáp cấy mô sau 3 năm trồng

Sau 3 năm được trồng khảo nghiệm, cây dừa sáp cấy mô đầu tiên tại Trà Vinh đã chính thức cho trái, đánh dấu một cột mốc quan trọng trong lĩnh vực nghiên cứu và nhân giống cây trồng bằng công nghệ cao. Kết quả cho thấy cây sinh trưởng ổn định, thích nghi tốt với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng địa phương và đặc biệt là cho trái sáp có cơm dày, chất lượng đạt yêu cầu tương đương, thậm chí vượt trội so với dừa sáp tự nhiên.

Thành công này không chỉ mang ý nghĩa về mặt khoa học mà còn mở ra hướng đi mới cho việc phát triển bền vững giống dừa sáp – loại cây trồng đặc sản gắn liền với thương hiệu nông nghiệp của tỉnh Trà Vinh, nhất là tại huyện Cầu Kè.

Bạn đọc có thể tham khảo thêm nội dung tiếp theo để có cái nhìn đầy đủ và cụ thể hơn: trung tâm nuôi cấy mô lớn nhất

Dừa sáp Trà Vinh và bài toán nhân giống truyền thống

Dừa sáp từ lâu đã được xem là một trong những loại trái cây đặc sản có giá trị kinh tế cao của Trà Vinh. Với đặc điểm cơm dừa đặc sệt, dẻo quánh, hàm lượng dầu và dinh dưỡng cao hơn nhiều so với dừa thường, dừa sáp luôn được thị trường ưa chuộng. Tuy nhiên, chính đặc tính di truyền độc đáo lại trở thành rào cản lớn cho việc nhân giống.

Theo Thạc sĩ Nguyễn Ngọc Trai, quyền Giám đốc Trung tâm Sinh học ứng dụng, Khoa Nông nghiệp – Thủy sản, Trường Đại học Trà Vinh, trái dừa sáp không thể nảy mầm trong điều kiện tự nhiên. Do đó, phương pháp nhân giống truyền thống dựa trên trái dừa không sáp chỉ cho tỷ lệ trái sáp trong mỗi quày tối đa khoảng 25%. Điều này khiến năng suất và hiệu quả kinh tế của mô hình trồng dừa sáp tự nhiên bị hạn chế, khó mở rộng diện tích theo hướng sản xuất hàng hóa quy mô lớn.

Cấy phôi dừa sáp – giải pháp nâng tỷ lệ trái sáp vượt trội

Trước thực trạng đó, các nhà khoa học Trường Đại học Trà Vinh đã kiên trì nghiên cứu và hoàn thiện quy trình nhân giống dừa sáp bằng phương pháp cấy phôi. Kết quả cho thấy tỷ lệ trái sáp trên quày có thể đạt từ 85% trở lên, một con số mang tính đột phá so với phương pháp truyền thống.

Quy trình cấy phôi dừa sáp của nhà trường đã được đăng ký sở hữu trí tuệ, với tỷ lệ thành công đạt khoảng 63%, tức là từ 100 phôi có thể tạo ra 63 cây giống. Từ năm 2011 đến nay, cây giống dừa sáp cấy phôi đã được thương mại hóa và nhận được phản hồi tích cực từ người trồng. Trung bình mỗi năm, khoảng 5.000 cây dừa sáp cấy phôi được chuyển giao ra thị trường thông qua các kênh liên kết và trung tâm cây giống của nhà trường.

Hiệu quả kinh tế rõ rệt từ mô hình trồng dừa sáp cấy phôi

Thực tế sản xuất cho thấy dừa sáp cấy phôi mang lại hiệu quả kinh tế vượt trội. Ông Nguyễn Văn Sử, Chủ tịch Hội đồng Quản trị Hợp tác xã Dừa sáp Hòa Tân, huyện Cầu Kè, cho biết chu kỳ ra trái của dừa sáp cấy phôi tương tự dừa thường, mỗi tháng có thể thu hoạch một quày.

Hiện nay, giá dừa sáp loại 1 dao động khoảng 100.000 đồng/trái, loại 2 khoảng 60.000 đồng/trái. Với dừa sáp trồng theo phương pháp truyền thống, hiệu quả kinh tế đạt khoảng 100 triệu đồng mỗi hecta. Trong khi đó, dừa sáp cấy phôi có thể giúp tăng hiệu quả lên từ 10 đến 20 lần nhờ tỷ lệ trái sáp cao và chất lượng đồng đều.

Đáng chú ý, thương lái thu mua dừa sáp tại Trà Vinh không phân biệt nguồn gốc là dừa sáp tự nhiên hay dừa sáp cấy phôi, mà chỉ dựa trên chất lượng trái. Điều này tạo động lực lớn để người dân mạnh dạn cải tạo vườn, chặt bỏ những cây dừa già cỗi, kém hiệu quả và trồng xen canh dừa sáp cấy phôi. Nhiều hộ đã đầu tư hàng chục triệu đồng để mua cây giống và từng bước chuyển đổi mô hình sản xuất.

Giá cây giống cao và nhu cầu giảm chi phí đầu vào

Mặc dù mang lại hiệu quả kinh tế cao, nhưng giá cây giống dừa sáp cấy phôi hiện nay vẫn là rào cản lớn đối với người dân. Trên thị trường, giá cây giống dao động từ 800.000 đến 1,2 triệu đồng mỗi cây, tùy theo đơn vị sản xuất. Riêng cây giống do Trường Đại học Trà Vinh cung cấp có giá thấp hơn, khoảng 700.000 đến 800.000 đồng mỗi cây, nhưng vẫn được xem là cao so với khả năng đầu tư của nhiều hộ nông dân.

Chính vì vậy, việc nghiên cứu các phương pháp nhân giống mới nhằm tạo ra cây giống chất lượng cao, giá thành thấp là yêu cầu cấp thiết. Đây cũng là lý do công nghệ nuôi cấy mô tế bào thực vật được lựa chọn như một hướng đi chiến lược.

Đột phá từ công nghệ nuôi cấy mô dừa sáp

Trường Đại học Trà Vinh đã được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phê duyệt và cấp kinh phí 10 tỷ đồng để thực hiện đề tài trọng điểm “Nghiên cứu nhân giống dừa bằng công nghệ nuôi cấy mô tế bào và kỹ thuật thâm canh dừa trồng giống nuôi cấy mô”, triển khai giai đoạn 1 từ năm 2017 đến 2022.

So với cấy phôi, nuôi cấy mô dừa sáp là một quá trình phức tạp hơn rất nhiều. Tuy nhiên, ưu điểm lớn nhất của phương pháp này là tạo ra cây con đồng đều về mặt di truyền, giữ nguyên các đặc tính ưu việt của cây mẹ và có tiềm năng nhân giống với số lượng lớn trong thời gian ngắn.

Sau 5 năm nghiên cứu, nhóm khoa học đã lựa chọn được vật liệu thích hợp, xây dựng thành công quy trình tạo mô sẹo, hình thành phôi vô tính và tái sinh cây con. Đồng thời, quy trình đưa cây nuôi cấy mô ra trồng ngoài nhà lưới, vườn ươm cũng được thiết lập bài bản.

Kết quả bước đầu và triển vọng thương mại hóa trong tương lai

Kết quả nghiên cứu đã tạo ra 300 cây dừa sáp in vitro và 200 cây dừa sáp cấy mô được trồng ngoài vườn ươm. Đây là nghiên cứu đầu tiên tại Việt Nam đạt được thành công này đối với cây dừa nói chung và dừa sáp nói riêng, được Hội đồng nghiệm thu của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đánh giá rất cao.

Cây dừa sáp cấy mô được trồng tại khu thực nghiệm của Trường Đại học Trà Vinh cho thấy sinh trưởng tốt và đã cho trái sáp đạt chất lượng sau 3 năm. Tuy nhiên, theo Thạc sĩ Nguyễn Ngọc Trai, hệ số nhân giống ở giai đoạn 1 vẫn còn thấp, mới đạt tối đa khoảng 30. Để đưa kết quả nghiên cứu vào sản xuất đại trà, cần tiếp tục triển khai giai đoạn 2 nhằm nâng hệ số nhân lên 50, hoàn thiện quy trình và tiến tới sản xuất cây giống ở quy mô công nghiệp.

Mục tiêu cuối cùng là hạ giá thành cây giống xuống dưới 100.000 đồng mỗi cây, giúp người dân dễ dàng tiếp cận thông qua các trung tâm cây giống, từ đó mở rộng diện tích trồng dừa sáp, xây dựng ngành hàng đặc sản có khả năng xuất khẩu số lượng lớn, góp phần nâng cao giá trị nông nghiệp cho tỉnh Trà Vinh trong thời gian tới.

Trong bối cảnh nhu cầu giống cây trồng ngày càng tăng cao, việc tìm kiếm một đơn vị uy tín chuyên cung cấp cây giống chất lượng, nguồn gốc rõ ràng và ứng dụng công nghệ cao đang trở thành mối quan tâm hàng đầu của người làm nông nghiệp trên khắp Việt Nam. Vì vậy, ViGen.vn – Trung tâm cây giống ViGen là đơn vị chuyên cung cấp giống cây trồng, giống cây và cây giống Việt Nam ứng dụng công nghệ cao, đặc biệt là cây giống cấy mô, với nguồn cung ổn định từ trại cây giống, trại giống cây trồng đạt chuẩn, phân phối cây giống giá sỉ và bán cây giống qua hệ thống đại lý toàn quốc, giúp khách hàng dễ dàng tìm được địa chỉ mua cây giống uy tín khi cần mua cây giống ở đâu, từ nhà sản xuất cây giống đến nguồn cung cây giống chất lượng cao.

DỪA MỘT THÂN NHIỀU NGỌN – KHU VƯỜN ĐỘC LẠ GIỮA DÒNG SÔNG TIỀN Ở AN GIANG

HIỆN TƯỢNG DỪA NHIỀU NGỌN GIỮA VÙNG CÙ LAO SÔNG NƯỚC

Giữa dòng sông Tiền hiền hòa, nơi phù sa bồi đắp quanh năm, khu du lịch sinh thái Cồn Én thuộc xã Cù Lao Giêng, tỉnh An Giang đang thu hút sự chú ý đặc biệt của giới nhà vườn, người chơi cây cảnh và du khách yêu thích thiên nhiên. Không phải bởi quy mô hoành tráng hay công trình nhân tạo, điểm độc đáo làm nên tên tuổi của Cồn Én chính là khu vườn dừa một thân nhiều ngọn – một dạng hình thái hiếm gặp, gần như chỉ tồn tại rải rác trong tự nhiên.

Trên diện tích rộng lớn giữa cù lao, hơn 10.000 cây dừa nhiều ngọn đang sinh trưởng xanh tốt, tạo nên một cảnh quan vừa lạ mắt vừa ấn tượng. Những hàng dừa vươn cao, trên cùng một thân nhưng tỏa ra từ hai, ba cho đến hàng chục ngọn, đan xen vào nhau như những chùm hoa khổng lồ giữa trời, khiến bất kỳ ai lần đầu chứng kiến cũng không khỏi ngạc nhiên.

Bạn đọc có thể tham khảo thêm nội dung tiếp theo để có cái nhìn đầy đủ và cụ thể hơn: dịch vụ nuôi cấy mô thực vật

KHÁC BIỆT HOÀN TOÀN SO VỚI DỪA TRUYỀN THỐNG

Thông thường, cây dừa chỉ phát triển một ngọn duy nhất trong suốt vòng đời. Ngọn dừa là nơi tập trung sinh trưởng, quyết định khả năng ra lá, ra hoa và kết trái. Việc xuất hiện nhiều ngọn trên cùng một thân dừa được xem là hiện tượng đặc biệt, hiếm gặp, từng được người dân gian xem là “dị cây”, mang ý nghĩa may mắn.

Tại vườn dừa Cồn Én, hiện tượng này không chỉ xuất hiện đơn lẻ mà được nhân rộng thành cả một quần thể. Có cây tách nhánh ngay từ gốc, có cây phân ngọn ở giữa thân, cũng có cây chỉ phân nhánh khi đã cao vài mét. Mỗi cây là một hình thái riêng, không cây nào giống cây nào, tạo nên giá trị sưu tầm rất lớn trong giới sinh vật cảnh.

Đặc biệt, các ngọn dừa phát triển tương đối cân đối, không có hiện tượng ngọn mạnh ngọn yếu. Lá dừa xanh đậm, tán đều, tạo dáng vươn cao thanh thoát. Nhìn từ xa, cả khu vườn như một rừng dừa “đa đầu”, vừa lạ lẫm vừa mang vẻ đẹp tự nhiên rất riêng của vùng sông nước Nam Bộ.

HÀNH TRÌNH SƯU TẦM VÀ NHÂN GIỐNG KÉO DÀI HƠN MỘT THẬP KỶ

Theo chia sẻ của chủ khu du lịch sinh thái Cồn Én, những cây dừa nhiều ngọn trong vườn không phải tự nhiên mà có. Trong suốt hơn 10 năm, ông đã rong ruổi khắp nhiều tỉnh, thành trên cả nước để tìm kiếm, sưu tầm những cây dừa có hình thái đặc biệt, mang về trồng thử nghiệm và theo dõi quá trình sinh trưởng.

Ban đầu, số lượng cây rất ít, tỷ lệ sống không cao do đặc tính sinh học khác biệt. Tuy nhiên, bằng việc nghiên cứu kỹ thổ nhưỡng, nguồn nước và chế độ chăm sóc phù hợp với điều kiện cù lao sông Tiền, các cây dừa dần thích nghi, phát triển ổn định và bắt đầu cho thấy khả năng nhân giống.

Quá trình tuyển chọn được thực hiện nghiêm ngặt. Chỉ những cây có ngọn phát triển đều, thân chắc khỏe, không dị tật và cho trái ổn định mới được giữ lại làm cây mẹ. Từ đó, việc nhân giống được tiến hành liên tục, từng bước hình thành nên khu vườn dừa nhiều ngọn quy mô lớn như hiện nay.

DỪA NHIỀU NGỌN VẪN RA TRÁI BÌNH THƯỜNG

Một trong những điều khiến giới chuyên môn và nhà vườn đặc biệt quan tâm là khả năng sinh trưởng và cho trái của dừa nhiều ngọn. Thực tế tại Cồn Én cho thấy, dù mang hình thái khác biệt, các cây dừa này vẫn ra hoa, kết trái đều đặn.

Nhiều cây cho quả ở từng ngọn riêng biệt, số lượng trái không hề thua kém dừa thông thường. Trái dừa phát triển bình thường, chất lượng nước và cơm dừa ổn định. Điều này chứng minh rằng việc phân nhiều ngọn không làm suy giảm khả năng sinh trưởng chung của cây, thậm chí còn tạo ra giá trị gia tăng về mặt hình thái và kinh tế.

Trong vườn hiện có các dạng dừa hai ngọn thường được gọi là dừa song hỷ, dừa ba ngọn hay dừa tam đa, mang ý nghĩa phong thủy tốt lành. Ngoài ra, còn có những cây hiếm gặp phân tách tới hàng chục ngọn, cao vươn thẳng, tán xòe rộng, được giới chơi cây cảnh đánh giá rất cao.

TỪ VƯỜN THAM QUAN SINH THÁI ĐẾN MÔ HÌNH NHÀ VƯỜN ĐỘC LẠ

Không chỉ đơn thuần là điểm tham quan sinh thái, vườn dừa nhiều ngọn tại Cồn Én đang dần trở thành mô hình nhà vườn sưu tầm cây cảnh độc lạ hiếm có ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Nhiều đoàn khách là nhà vườn, thương lái cây cảnh, người chơi cây lâu năm đã tìm đến để tận mắt chiêm ngưỡng và học hỏi kinh nghiệm.

Chủ vườn cho biết, trong thời gian tới sẽ từng bước đưa các cây dừa nhiều ngọn ra thị trường với vai trò là cây cảnh, cây trồng sân vườn, khu du lịch sinh thái và resort. Với hình dáng độc đáo, tuổi thọ cao và ý nghĩa phong thủy tích cực, dừa nhiều ngọn được kỳ vọng sẽ tạo ra phân khúc mới trong thị trường cây cảnh lâu năm.

Hiện nay, vườn dừa Cồn Én cũng được nhiều người trong giới sinh vật cảnh xem như một vườn ươm cây giống uy tín đặc biệt, nơi không chỉ trưng bày mà còn nghiên cứu, bảo tồn và phát triển các dạng dừa quý hiếm, góp phần làm phong phú nguồn gen cây trồng bản địa.

GIÁ TRỊ SINH THÁI VÀ TIỀM NĂNG PHÁT TRIỂN LÂU DÀI

Sự tồn tại của khu vườn dừa một thân nhiều ngọn giữa sông Tiền không chỉ mang giá trị thẩm mỹ hay kinh tế, mà còn góp phần làm phong phú hệ sinh thái cù lao. Hàng nghìn cây dừa tạo bóng mát, giữ đất, chống xói mòn và điều hòa vi khí hậu cho khu vực.

Trong bối cảnh nhiều giống cây truyền thống đang dần bị mai một, việc sưu tầm, bảo tồn và nhân giống các dạng dừa đặc biệt như tại Cồn Én mang ý nghĩa lâu dài. Đây không chỉ là câu chuyện của một khu vườn độc lạ, mà còn là hướng đi mới cho nông nghiệp kết hợp du lịch sinh thái và sinh vật cảnh.

Giữa dòng sông Tiền lặng lẽ trôi, khu vườn dừa nhiều ngọn ở Cồn Én đang từng ngày khẳng định giá trị riêng, trở thành điểm nhấn độc đáo của An Giang và là minh chứng sinh động cho sự sáng tạo, bền bỉ của người làm vườn miền sông nước.

Trong bối cảnh nhu cầu giống cây trồng ngày càng tăng cao, việc tìm kiếm một đơn vị uy tín chuyên cung cấp cây giống chất lượng, nguồn gốc rõ ràng và ứng dụng công nghệ cao đang trở thành mối quan tâm hàng đầu của người làm nông nghiệp trên khắp Việt Nam. Vì vậy, ViGen.vn – Trung tâm cây giống ViGen là đơn vị chuyên cung cấp giống cây trồng, giống cây và cây giống Việt Nam ứng dụng công nghệ cao, đặc biệt là cây giống cấy mô, với nguồn cung ổn định từ trại cây giống, trại giống cây trồng đạt chuẩn, phân phối cây giống giá sỉ và bán cây giống qua hệ thống đại lý toàn quốc, giúp khách hàng dễ dàng tìm được địa chỉ mua cây giống uy tín khi cần mua cây giống ở đâu, từ nhà sản xuất cây giống đến nguồn cung cây giống chất lượng cao.